خفگی فقط یکی از خطرات قورت دادن تیغ ماهیه

شرلی بالاس، داور مسابقه‌ی معروف «Strictly Come Dancing»، چند وقت پیش تعریف کرد که وقتی یه تیغ ماهی توی گلوش گیر کرد، قشنگ مرگ رو جلوی چشماش دید. ماجرای ترسناک اون ۲۰ دقیقه طول کشید و در حالی که داشت برای نفس کشیدن تقلا می‌کرد، بالاخره آرایشگرش با حرکت «هایملیک» (همون فشار دادن شکم) تونست تیغ رو دربیاره و نجاتش بده.

شرلی قطعاً اولین کسی نیست که این بلا سرش میاد؛ حتی ملکه مادر (مادر الیزابت دوم) هم تجربه‌ی مشابهی داشته. در واقع گیر کردن تیغ ماهی یکی از رایج‌ترین دلایلیه که مردم رو به اورژانس می‌کشونه؛ مخصوصاً توی کشورهای آسیایی که ماهی توی رژیم غذایی‌شون نقش پررنگی داره. توی چین اوضاع اون‌قدر جدیه که کلینیک‌های تخصصی برای درآوردن تیغ ماهی راه انداختن.

با اینکه ماهی کلی پروتئین و اسیدهای چرب مفید برای قلب داره، ولی پر از تیغ‌های ریز و سوزنیه که معمولاً لابلای گوشت فیله مخفی می‌شن. مثلاً ماهی کاد حدود ۱۷ تا و ماهی سالمون حدود ۳۰ تا از این تیغ‌های ریز دارن و بعضی ماهی‌ها هم ممکنه بیشتر از ۱۰۰ تا تیغ داشته باشن. تیغ‌های «مارماهی» و «پهن‌ماهی» هم خیلی خطرناکن چون هم زیادن و هم سایزشون جوریه که راحت توی عمق گلو گیر می‌کنن.

این یعنی حتی اگه موقع پاک کردن ماهی خیلی هم دقت کنید، ممکنه یه تیغ از زیر دستتون در بره. این تیغ‌ها اگه اتفاقی قورت داده بشن، خطرناک هستن و خفگی فقط یکی از عوارض جدی‌ایه که می‌تونن ایجاد کنن.

تیغ ماهی معمولاً توی لوزه‌ها (ته گلو)، حلق، سینوس پیریفورم و از همه مهم‌تر توی مری (همون لوله‌ای که گلو رو به معده وصل می‌کنه) گیر می‌کنه. اگه اتفاقی تیغ قورت بدید، احتمالاً سرفه می‌کنید، حس می‌کنید چیزی توی گلوتون فرو می‌ره، موقع قورت دادن درد دارید یا حتی ممکنه خون بالا بیاورید.

اما همیشه هم این‌طور نیست؛ بعضی‌ها ممکنه اصلاً متوجه نشن که تیغ توی گلوشون گیر کرده. مثلاً سال ۲۰۱۲ یه خانم ۶۹ ساله‌ی ژاپنی رفت بیمارستان چون گردنش ورم کرده بود؛ اونجا دکترا فهمیدن یه تیغ ۳ سانتی متری ۹ ماه تمام توی گلوش بوده!

خطر اصلی اینجاست که تیغ‌هایی که پیدا نمی‌شن، می‌تونن توی گردن حرکت کنن. با هر بار قورت دادن، تیغ ممکنه دیواره‌ی مری رو سوراخ کنه و به فضاهای حساس گردن بره. اونجا تیغ می‌تونه به عصب‌ها و رگ‌های خیلی حیاتی آسیب بزنه؛ مثلاً ممکنه به شاهرگ «کاروتید» که خون رو به مغز می‌رسونه برخورد کنه.

همچنین تیغ ممکنه غده تیروئید رو سوراخ کنه و باعث عفونت و التهاب بشه، که در موارد نادر منجر به «سپسیس» یا همون عفونت خونیِ مرگبار می‌شه. مواردی هم بوده که تیغ به عضلات گردن یا زیر پوست رفته و حتی از پوست زده بیرون.

هر تیغی که از گلو خارج بشه و به بافت‌های دیگه بره، یه وضعیت اضطراریه و حتماً باید جراحی بشه. این تیغ‌ها می‌تونن باعث عفونت دور قلب بشن یا به سمت نخاع حرکت کنن و باعث فلج شدن فرد بشن. برای همین خیلی مهمه که اگه تیغ قورت دادید، سریع برای درآوردنش اقدام کنید.

چیکار باید کرد؟
تیغ گیر کرده رو به روش‌های مختلفی می‌شه درآورد. برای بعضی‌ها یه سرفه‌ی خیلی محکم کافیه تا تیغ رو به بیرون پرتاب کنه؛ البته این روش بیشتر وقتی جواب می‌ده که تیغ توی راه تنفسی باشه نه مری.

مشکل سرفه کردن اینه که ممکنه به جای بیرون انداختن تیغ، باعث بشه تیغ پایین‌تر بره و به معده و روده برسه که اونجا ریسک سوراخ کردن دیواره‌ی روده وجود داره. تیغ‌هایی که توی دیواره‌ی مری گیر کردن معمولاً نیاز به آندوسکوپی دارن تا دکتر بتونه اون‌ها رو خارج کنه.

خیلی‌ها پیشنهاد می‌دن چیزهایی مثل نون یا موز بخورید تا تیغ رو هل بده پایین، ولی هیچ مدرک علمی برای تایید این کار وجود نداره. حتی ممکنه با این کار راه تنفس رو بیشتر ببندید یا باعث بشید تیغ عمیق‌تر توی بافت گلو فرو بره.

پس اگه سرفه کردید و جواب نداد و هنوز علائم داشتید، عاقلانه‌ترین کار اینه که سریع برید پیش پزشک. اگه هم کار به جایی رسید که فرد نمی‌تونست حرف بزنه یا نفس بکشه، باید حرکت هایملیک رو براش انجام داد و فوراً با اورژانس تماس گرفت.

لينک منبع